Acne en rosacea: symptomen en effectieve behandelingen
 

Rosacea begrijpen¹ ²

Rosacea is een chronische inflammatoire huidaandoening die zich uit in diverse symptomen, waaronder roodheid, plotselinge opvliegers (ook wel vasomotorische opvliegers genoemd), kleine bloedvaatjes die zichtbaar zijn onder de huid (telangiëctasieën), en papels of puistjes. Het treft vooral het gezicht, net als acne, en kan ook de ogen aantasten en de levenskwaliteit beïnvloeden.

Ongeveer 5% van de wereldbevolking heeft last van rosacea, hoewel milde vormen vaak niet worden gediagnosticeerd. De aandoening komt vaker voor bij volwassenen tussen de 30 en 50 jaar, met een verhoogde prevalentie bij vrouwen en mensen met een lichte huid.
 

De mechanismen van rosacea

Rosacea heeft te maken met verschillende complexe mechanismen die de huid beïnvloeden:

• Stoornissen in de bloedvaten: De bloedvaten in gezicht kunnen overmatig verwijden als reactie op prikkels zoals kruiden of alcohol, wat leidt tot roodheid en opvliegers.
• Overdreven immuunreactie: Het immuunsysteem van de huid reageert overmatig, waardoor een ontsteking ontstaat. Dit leidt tot de aanmaak van stoffen die roodheid verergeren en de verwijding van de bloedvaten bevorderen.
• De rol van microben: Bepaalde micro-organismen, zoals de mijt Demodex folliculorum op de huid of de bacterie Helicobacter pylori in de maag, verergeren deze ontstekingsreacties.

De oorzaken en risicofactoren van rosacea

De precieze oorzaak van rosacea is nog onbekend, maar verschillende factoren lijken een rol te spelen:

• Genetica: Er wordt vaak een familiale aanleg vastgesteld.
• Omgevingsfactoren: Uv-straling, temperatuurschommelingen, alcohol en kruiden behoren tot de veelvoorkomende triggers.
• Micro-organismen: De Demodex-mijten die in grotere aantallen voorkomen op de aangetaste plekken en de bacterie Helicobacter pylori spelen een rol.
• Neurovasculaire ontregeling: Verwijde bloedvaten en een verhoogde reactie van bepaalde neuronen 

De symptomen en vormen van rosacea herkennen¹ ³

Veelvoorkomende symptomen van rosacea

Rosacea is een chronische inflammatoire huidaandoening die zich uit in diverse zichtbare symptomen in het gezicht, zoals:

• Aanhoudende roodheid (erytheem) op de neus, de wangen, het voorhoofd of de kin.
• Terugkerende opvliegers (flushing).
• Kleine zichtbare adertjes (telangiëctasieën) die couperose vormen.
• Papels en puisten, die vaak worden verward met acne, maar zonder mee-eters.
• Oogklachten in ongeveer 50-75% van de gevallen, zoals droge ogen, roodheid, een branderig gevoel of wazig zien.

Aangezien rosacea het gezicht treft, kan dit een aanzienlijke psychologische en emotionele impact hebben, met angst voor de blikken van anderen, terugtrekking in zichzelf en depressieve of angstige symptomen.

De verschillende vormen van rosacea

Rosacea kent vier belangrijke klinische subtypes, die afzonderlijk of gelijktijdig kunnen voorkomen:

• Rosacea met erytheem en telangiëctasieën: gekenmerkt door aanhoudende roodheid en telangiëctasieën (kleine bloedvaatjes die onder de huid zichtbaar zijn), vaak gepaard met blozen.
• Papulopustuleuze rosacea: lijkt op acne met ontstekingspapels en -puisten in het gezicht.
• Phymatische rosacea: veroorzaakt een verdikking van de huid en een vergroting van de talgklieren, vooral op de neus (rhinophyma).
• Oculaire rosacea: treft de ogen met symptomen zoals irritatie, droogheid of ontstekingen van de oogleden (blefaritis).

Elke vorm kan in de loop van de tijd evolueren, en tijdens de aandoening kunnen er verschuivingen optreden in de belangrijkste symptomen.

Behandelingsopties voor rosacea¹ ⁴

De behandeling van rosacea wil de symptomen verminderen, meer tijden laten tussen de opflakkeringen en het verloop van de ziekte vertragen. Hoewel deze behandeling geen definitieve genezing biedt, verbetert een aangepaste behandeling de levenskwaliteit aanzienlijk. Elke vorm van rosacea vereist een specifieke aanpak, in combinatie met maatregelen op het gebied van hygiëne en voeding om de triggers te beperken.

Algemene maatregelen en huidverzorging

De eerste stap in de behandeling bestaat uit het identificeren en vermijden van triggers zoals uv-straling, pikant eten, alcohol en weersveranderingen. Het wordt aanbevolen om het volgende te gebruiken:

• Zachte reinigingsmiddelen met een uitgebalanceerde pH-waarde om een geïrriteerde huid te voorkomen.
• Zonnecrème met breedspectrum bescherming (SPF 30 of hoger).
• Niet-comedogene hydraterende crèmes, geschikt voor de gevoelige huid.
• Cosmetica op basis van groene pigmenten om roodheid te verbergen.

Irriterende producten en topische steroïden moeten worden vermeden, omdat ze de symptomen kunnen verergeren.

Topische behandelingen

De behandelingen die rechtstreeks op de huid worden aangebracht, zoals brimonidine, ivermectine, azelaïnezuur en metronidazole in crèmevorm pakken vooral roodheid, papels en puisten aan. Ze helpen ontstekingen te verminderen en het uitzicht van de huid te verbeteren. Ze zijn vooral nuttig bij milde tot matige vormen van de aandoening.

Systemische behandelingen

In ernstigere of uitgebreidere gevallen kunnen orale antibiotica, zoals tetracyclines, worden voorgeschreven om de ontstekingsletsels in toom te houden. Door deze behandelingen kunnen aanhoudende of voor lokale behandelingen refractaire symptomen onder controle worden gehouden.

Chirurgische ingrepen en laserbehandelingen

Voor de behandeling van aanhoudende roodheid, telangiëctasieën of rhinophyma kunnen specifieke ingrepen zoals gepulseerd licht, laserbehandelingen of chirurgische ingrepen worden overwogen. Met deze technieken kan het esthetische aspect van de letsels aanzienlijk worden verbeterd. 

Behandeling van rosacea aan de ogen

Oculaire rosacea, die de ogen en oogleden treft, vereist een specifieke behandeling om de symptomen te verlichten en complicaties te voorkomen.

• Antibiotica en oogverzorging

Cyclines, die oraal worden toegediend, vormen de belangrijkste behandeling. In sommige gevallen kunnen oogdruppels op basis van tetracycline worden voorgeschreven voor een lokale werking. Voor  patiënten met droge ogen worden kunsttranen aanbevolen om de ogen te bevochtigen en te kalmeren.

• Hygiënische verzorging van de oogleden

Regelmatige een zachte verzorging van de oogleden aanbrengen helpt om ontstekingen te verminderen:

• Leg een met lauw water doordrenkt watje gedurende 10 minuten op uw oogleden om de afscheiding te verzachten.
• Masseer uw oogleden zachtjes: van onder naar boven voor de bovenste oogleden en van boven naar beneden voor de onderste.
• Spoel uw ogen met fysiologische zoutoplossing in eenmalige doseringen.

Medische opvolging en behandeling

Het is essentieel dat u de door uw dermatoloog voorgeschreven behandeling volgt, of het nu gaat om geneesmiddelen of crèmes, en deze niet te wijzigen of te onderbreken zonder medisch advies. Dit zorgt voor een betere beheersing van de symptomen en beperkt het risico op herval.

Mocht u bijwerkingen of ongemakken ondervinden door de behandeling, dan is het belangrijk dat u dit aan uw arts meldt. Hij kan de behandeling aanpassen om beter aan uw behoeften te voldoen.

Meld bovendien elk nieuw symptoom, zoals ongewone roodheid of oogklachten (een branderig gevoel, roodheid, het gevoel dat er iets in uw oog zit), om snel en adequaat in te grijpen.

Vermijd ten slotte het gebruik van geneesmiddelen zonder medisch  of dermatologisch advies, aangezien sommige rosacea verergeren. Raadpleeg altijd uw arts voordat u een nieuwe behandeling opstart.

Triggers herkennen en vermijden

Rosacea wordt vaak verergerd door bepaalde factoren die u kan beperken:

• Voeding: Vermijd pikant of zeer heet eten, alcohol en bepaalde producten zoals zuivel, tomaten, citrusvruchten of chocolade als u merkt dat deze opflakkeringen veroorzaken.
• Weerstomstandigheden: Bescherm uw huid tegen kou, wind en vochtige omgevingen. Draag een sjaal of een mondmasker om uw gezicht te bedekken.
• Blootstelling aan de zon: Draag een hoed met een brede rand, een zonnebril en breng een zonnecrème aan met SPF 50+ die geschikt is voor de gevoelige huid.
• Lichamelijke activiteit: Kies bij voorkeur voor matige lichaamsbeweging om oververhitting te voorkomen.

Hygiëne en huidverzorging

Een geschikte verzorgingsroutine helpt irritaties te beperken:

• Reinig uw huid: Was uw gezicht 's ochtends en 's avonds met milde niet-irriterende producten zonder parfum. Wrijf niet, maar dep uw huid voorzichtig droog en breng een geschikte, niet-comedogene hydraterende crème aan.
• Vermijd irriterende cosmetica: Vermijd alcoholhoudende, vette of geparfumeerde producten en gebruik "niet-comedogene" make-up die de poriën niet verstopt.
• Verdoezel roodheid: Gebruik corrigerende make-up om zichtbare letsels te verdoezelen en uw comfort te verbeteren.

Levensstijl en preventie

Nieuwe dagelijkse gewoontes inbouwen kan de symptomen en opflakkeringen van rosacea verminderen:

• Breng uw persoonlijke triggers in kaart en pas uw levensstijl daarop aan.
• Bescherm uw huid tegen omgevingsfactoren.
• Raadpleeg regelmatig uw arts om de ontwikkeling van uw aandoening in de gaten te houden en de behandelingen indien nodig aan te passen.