Acne in het gezicht: oorzaken, behandelingen en tips

Inleiding¹ ²

Acne is een veelvoorkomende huidaandoening die de "haar- en talgklier-eenheden" treft, structuren die bestaan uit haarzakjes (de kleine "zakjes" in de huid waaruit de haren groeien) en de talgklieren. Deze aandoening wordt gekenmerkt door de vorming van mee-eters (zwarte en witte puntjes), papels, pustels en, in ernstigere vormen, cysten en knobbeltjes. 

Acne komt het meest voor in het gezicht, maar kan ook de hals, de borst en de rug aantasten.

Oorzaken van acne in het gezicht¹ ²

Vormingsmechanismen

Acne ontstaat door een overmatige talgproductie door de talgklieren, vaak onder invloed van androgene hormonen. Deze overmatige talgproductie gaat gepaard met een abnormale afschilfering van de huidcellen, die de haarzakjes met talgklier verstoppen, wat leidt tot mee-eters. Deze combinatie van talg en huidcellen vormt een ideale omgeving voor de verspreiding van bacteriën, vooral de Cutibacterium acnes, die een ontsteking en de kenmerkende acneletsels uitlokken.

Oorzaken en bevorderende factoren

Er zijn verschillende factoren die bijdragen aan het ontstaan van acne:

• Genetica: een erfelijke aanleg kan een rol spelen bij de gevoeligheid voor acne.
• Hormonen: hormonale schommelingen, zoals diegene tijdens de puberteit, de zwangerschap of gelinkt met bepaalde endocriene aandoeningen, kunnen de talgproductie verhogen.
• Voeding: er wordt wel beweerd dat bepaalde voeding met een hoge glycemische index en zuivelproducten acne kan verergeren, hoewel er binnen de wetenschappelijke gemeenschap nog discussie bestaat over het verband.
• Stress: stress kan acne verergeren door de hormoonspiegels te beïnvloeden, ontstekingen te versterken en het aanraken van de huid in de hand te werken. 
• Cosmetica: bepaalde ongeschikte cosmetica of huidverzorging kunnen acne veroorzaken of verergeren door de poriën te verstoppen.
• Blootstelling aan de zon: hoewel de zon op korte termijn de indruk kan wekken dat ze acne verlicht, bevordert overmatige blootstelling huidontsteking en de ernst van de huidletsels. 
• Huidletsels aanraken: het uitknijpen of doorprikken van puistjes bevordert de verspreiding van bacteriën, wat leidt tot ernstigere letsels en wat het risico op littekens vergroot.
   

Veelvoorkomende plaatsen van acne in het gezicht¹ ²

Acne in het gezicht treft meestal de zones met veel talgklieren, aangezien deze een centrale rol spelen bij het ontstaan van acne. De meest voorkomende plaatsen waar acne in het gezicht voorkomt, zijn onder meer:

De T-zone: deze zone omvat het het voorhoofd, de neus en de kin. Ze heeft extra veel last van acne vanwege de hoge concentratie talgklieren.

De wangen : hoewel deze zone iets minder talgklieren bevat dan de T-zone, is de wangzone is eveneens een veelvoorkomende plek voor acne, zeker bij volwassenen. De letsels kunnen hier dieper en ontstekingsgevoelig zijn, vaak als gevolg van verzwarende factoren zoals wrijving (bijvoorbeeld door mobiele telefoons of hoofdkussens).

De kaak en de hals: acne in deze zone komt vaker voor bij volwassenen en kan het gevolg zijn van een hormonaal onevenwicht. Dit wordt vaak gekenmerkt door dieper gelegen ontstekingsletsels zoals cysten en knobbeltjes.

In ernstigere stadia van de aandoening kan acne zich geleidelijk uitbreiden en het hele gezicht aantasten, waarbij het zich niet langer beperkt tot de courante zones, maar ook uitbreidt naar minder vaak voorkomende zones zoals de slapen en de haarlijn. 

Het verschil tussen een koortsblaas (of herpes) en acneletsel op de lip¹ ² ³

Een koortsblaas, vaak ook wel herpes labialis genoemd, is een virale infectie die wordt veroorzaakt door het herpes simplex-virus type 1 (HSV-1) en die zich uit in de vorm van pijnlijke uitbraken van kleine blaasjes (kleine, met vaak troebele vloeistof gevulde blaasjes), vooral op de lippen, ter hoogte van de overgang tussen de huid en het slijmvlies van de lippen. Deze blaasjes vormen zich in groepjes op een rode ondergrond en ontwikkelen zich tot korstjes. De eerste symptomen zijn onder meer een tintelend en branderig gevoel en plaatselijke roodheid. In tegenstelling tot acne is een koortsblaas zeer besmettelijk, vooral wanneer er blaasjes zijn en totdat er korstjes zijn ontstaan.

Ter vergelijking: acneletsels op de lippen of in de nabijheid komen meestal voor in de vorm van mee-eters (zwarte of witte puntjes), papels of puisten, zonder dat er groepjes blaasjes ontstaan. Acne wordt veroorzaakt door een verstopping van de haarzakjes met talgklier, een overmatige talgproductie en lokale ontsteking, en verloopt niet in dezelfde fasen als een koortsblaas. 

Psychologische gevolgen van acne in het gezicht⁴ ⁵

Acne in het gezicht kan tot ernstige psychologische problemen leiden. Uit onderzoek blijkt dat mensen met acne problemen kunnen ontwikkelen zoals depressie, angst, een laag zelfbeeld, een negatief lichaamsbeeld en een verminderde levenskwaliteit. Deze gevolgen worden nog versterkt door het feit dat acne vooral veel voorkomt tijdens de puberteit, een periode waarin aanvaarding door leeftijdsgenoten cruciaal is en waarin het uiterlijk een belangrijke rol speelt bij het zelfbeeld.
 

De emotionele gevolgen van acne

Acne kan emotioneel leed veroorzaken, zelfs in milde vormen, vooral bij tienermeisjes. Mensen met deze aandoening kunnen zich schamen voor hun uiterlijk en sociale contacten vermijden, wat tot isolatie kan leiden. 

Pesten en stigmatisering

Voor tieners kan dit soort stigmatisering, zeker op school, gevoelens van eenzaamheid en angst versterken, waardoor sociale interacties nog moeilijker worden.

Gevolgen op lange termijn

Zonder de juiste behandeling kunnen de psychologische gevolgen van acne zich tot ver buiten de tienerjaren uitstrekken, met gevolgen voor schoolprestaties, carrièrekeuzes en persoonlijke relaties. Hoe ernstiger en hardnekkiger de acne is, hoe groter het risico op blijvende littekens, wat de psychologische impact nog versterkt. Dit kan leiden tot depressieve en angststoornissen die gespecialiseerde zorg vereisen. 

Behandelingen voor acne in het gezicht¹ ⁶

De behandelingsstrategie varieert naargelang de ernst van de acne en kan bestaan uit lokale en orale behandelingen of een combinatie van beide.

Plaatselijke behandelmethoden

De lokale behandelingen zijn vaak de eerste keuze bij lichte tot matige acne. Hieronder vallen benzoylperoxide, lokale retinoïden, azelaïnezuur en lokale antibiotica.

Orale behandelingen

Bij matige tot zeer ernstige vormen van acne kan voor de behandeling een orale toediening van geneesmiddelen nodig zijn, zoals:

• Antibiotica (zoals cyclines): deze worden doorgaans voorgeschreven bij inflammatoire vormen en hebben bijwerkingen zoals lichtgevoeligheid.
• Zink: wordt voorgeschreven vanwege zijn ontstekingsremmende eigenschappen.
• Bepaalde anticonceptiepillen: voor vrouwen in de vruchtbare leeftijd die ook anticonceptie willen.
• Isotretinoïne: uitsluitend bedoeld voor ernstige tot zeer ernstige acne. Dit is een behandeling die vanwege de vele bijwerkingen een strikte medische opvolging vereist. Vrouwen in de vruchtbare leeftijd die hiermee worden behandeld, hebben nood aan doeltreffende anticonceptie vanwege het risico op hiermee samenhangende foetale misvormingen (teratogeniteit).

Gecombineerde strategieën

In veel gevallen wordt gekozen voor een gecombineerde aanpak met lokale en orale behandelingen om de therapeutische werking te maximaliseren én de negatieve gevolgen van acne voor de levenskwaliteit te beperken.

De continuïteit en het aanpassen van de behandeling zijn cruciaal en vereisen vaak aanpassingen op basis van de reactie van de patiënt en de verdraagbaarheid van de verschillende geneesmiddelen. De keuze van de behandeling hangt af van de eerste beoordeling door een huisarts of dermatoloog, die rekening houdt met de leeftijd van de patiënt, de geschiedenis van de aandoening, de ernst van de acne en eerdere behandelingen.

Preventietips om opflakkeringen van acne te voorkomen¹ ⁷ ⁸

Acne voorkomen houdt een reeks maatregelen op het gebied van persoonlijke verzorging en levensstijl in die het ontstaan en de ernst van de opflakkeringen aanzienlijk kunnen verminderen. Hier volgen enkele essentiële aanbevelingen om acne effectief te behandelen en te voorkomen:

Hygiëne en huidverzorging

• Milde reiniging: Was uw gezicht tot twee keer per dag met een mild, niet-schurend reinigingsmiddel, en na elke activiteit waarbij u zweet.
• Selectie van verzorgingsproducten: Gebruik milde, niet-comedogene verzorgingsproducten en vermijd producten met alcohol en irriterende ingrediënten zoals exfolianten.
• Haarverzorging: was uw haar regelmatig, vooral als u vet haar hebt, om huiduitslag op het voorhoofd en rond het gezichtte voorkomen.

Omgevingsfactoren en leefgewoonten

• Raak uw gezicht niet aan: het aanraken of uitknijpen van de huidletsels kan bacteriën overbrengen en de acne verergeren, terwijl het risico op littekens toeneemt.
• Zonnebescherming: bescherm uw huid tegen de zon. Uv-straling kan acne verergeren, en geneesmiddelen zoals cyclines verhogen de gevoeligheid voor de zon, waardoor extra bescherming nodig is.
• Omgaan met stress: stress kan acne verergeren, dus het is goed om effectieve manieren te vinden om dit te voorkomen.
• Stoppen met roken: roken kan de huidkwaliteit verslechteren en acne verergeren.
• Voeding: de rol van voeding met een hoge glycemische index en zuivelproducten bij de verergering van acne is nog steeds onderwerp van discussie binnen de wetenschappelijke gemeenschap. Een gezonde en evenwichtige voeding, rijk aan groenten en fruit, kan echter bijdragen aan een gezondere huid.