Wat zijn de belangrijkste behandelingen voor atopisch eczeem?
Aangezien atopisch eczeem een chronische aandoening is, is het niet de bedoeling om het definitief te genezen. De behandeling van atopisch eczeem is er veeleer op gericht de symptomen tijdens acute fasen onder controle te houden en het risico op nieuwe opflakkeringen zo klein mogelijk te maken.
Deze informatie is geen vervanging voor het gesprek met uw zorgverlener. Neem bij vragen of twijfels altijd contact op met uw zorgverlener.
Hydratatie1,2
Het hydrateren van de huid met verzachtende of vochtinbrengende producten vormt de hoeksteen van de behandeling van eczeem tijdens de onderhoudsfase. Ze helpen vocht vast te houden en verbeteren de barrièrefunctie. Het aanbrengen van verzachtende producten helpt opflakkeringen te voorkomen.
Corticosteroïden voor uitwendig gebruik 1,2,3
Lokale corticosteroïden vormen de eerste behandelingskeuze bij opflakkeringen van eczeem. Ze helpen jeuk en ontstekingen onder controle te houden, maar voorkomen opflakkeringen niet. Deze ontstekingsremmende behandelingen worden ingedeeld in vier sterktecategorieën*:
- Zeer sterk werkend
- Sterk werkend
- Matig sterk werkend
- Zwak werkend
De keuze hangt af van de patiënt (leeftijd, huidtype) en de laesies (locatie, omvang, ernst). Artsen beperken het gebruik van krachtige lokale corticosteroïden tot ernstige laesies en proberen het aanbrengen ervan op dunne huid (gezicht, oogleden, huidplooien, scrotum) te vermijden.
Het is belangrijk om het voorschrift van de arts nauwkeurig op te volgen door het lokale corticosteroïd op de eczeemlaesies aan te brengen, meestal totdat de ontsteking (roodheid, jeuk) verdwijnt, bij voorkeur na het douchen of baden. Breng corticosteroïden aan op een licht vochtige huid om de opname te bevorderen en verdeel het in een dunne laag met een lichte massage om de penetratie te bevorderen.
Bij dikke en hardnekkige laesies, met name op de handpalmen of de voetzolen, kunnen dermatologen lokale corticosteroïden onder occlusie (ingepakt onder natte verbanden) voorschrijven om de werking te versterken.
De behandeling met lokale corticosteroïden duurt doorgaans tussen de 1 en 3 weken. Door het aantal gebruikte tubes bij te houden en tussen de consulten door foto’s van de laesies te maken, kan de arts de ontwikkeling van het eczeem beter beoordelen.
Topische calcineurineremmers 1,2
Deze categorie van immuunmodulerende behandelingen wordt toegepast bij patiënten met matig tot ernstig eczeem dat onvoldoende onder controle te krijgen is met lokale corticosteroïden.
Het gaat om behandelingen die fotosensibiliserend werken; vermijd daarom blootstelling aan de zon tijdens het gebruik.
Uitzonderlijke behandelingen 1,2
Ze zijn geïndiceerd bij ernstig eczeem dat niet reageert op zorgvuldig toegepaste lokale behandelingen.
Fototherapie
Bij fototherapie wordt de huid blootgesteld aan specifieke soorten ultraviolet (UV) licht:
- UVA-1 voor de behandeling van ernstige acute eczeemlaesies.
- Smalband-UVB voor de behandeling van chronisch ernstig eczeem.
Fototherapie wordt doorgaans toegediend door een dermatoloog met behulp van gespecialiseerde apparatuur. De duur en frequentie van de behandelingen kunnen variëren, afhankelijk van de ernst van het eczeem en de effectiviteit van de behandeling.
Er is toezicht door een arts vereist om bijwerkingen (brandwonden, pijn, jeuk, pigmentvlekken en zelfs een langetermijnrisico op huidkanker) te voorkomen.
JanusKinase-remmers
Januskinase (JAK)-remmers zijn volgens hun handelsvergunning uitsluitend bestemd voor de behandeling van kinderen en volwassenen met matige tot ernstige atopische dermatitis.
Voorafgaand aan de behandeling moet een beoordeling plaatsvinden om infecties of zwangerschap uit te sluiten, en moeten de vaccinaties up-to-date zijn.
Cyclosporine
Cyclosporine is geïndiceerd voor de behandeling van ernstig eczeem bij volwassenen. Patiënten moeten nauwlettend worden gecontroleerd vanwege mogelijke bijwerkingen van de behandeling op de nieren, de lever en de bloeddruk.
Monoklonale antilichamen of zogenaamde biologicals
Deze behandelingen remmen pro-inflammatoire moleculen (cytokines) die het immuunsysteem sturen in de richting van een allergische reactie van het Th2-type. Monoklonale antilichamen zijn volgens hun handelsvergunning geïndiceerd voor de behandeling van matige tot ernstige atopische dermatitis bij volwassenen en kinderen.
Behandeling van bijkomende symptomen en complicaties 1,2
Artsen kunnen bij een bacteriële secundaire infectie van eczeemlaesies lokale of orale antibiotica voorschrijven.
Psychologische ondersteuning en therapeutische begeleiding1,2
Eczeem is een chronische aandoening die kan leiden tot psychische stoornissen zoals angst en depressie, die de symptomen van eczeem kunnen verergeren door krabben.
Psychologische ondersteuning of ontspanningstechnieken kunnen helpen om de cyclus van jeuk-krabben-opflakkering te doorbreken, vooral bij tieners en jongvolwassenen.
Tegelijkertijd biedt therapeutische voorlichting informatie over de aard van de aandoening, triggerfactoren, de juiste huidverzorging en zelfmanagementstrategieën om opflakkeringen tot een minimum te beperken. Therapeutische voorlichtingsprogramma’s kunnen bestaan uit workshops over het correct aanbrengen van lokale behandelingen, voorlichtingsbijeenkomsten over het belang van het hydrateren van de huid en advies over het omgaan met stress en angst.
Hoe kun je opflakkeringen van eczeem voorkomen?
Om opflakkeringen van eczeem zoveel mogelijk te beperken, kunt u de volgende tips in overweging nemen:
Verzorg je huid goed
- Hydrateer je huid dagelijks met een verzachtend middel om haar te voeden en de huidbarrière te herstellen.
- Beperk het douchen of baden tot één keer per dag met lauw water en kies voor milde, zeepvrije reinigingsmiddelen.
- Dep je huid droog – wrijf niet – en kies voor katoenen kleding in plaats van synthetische stoffen of wol.
- Spoel kleding grondig uit om wasmiddelresten te verwijderen en vermijd geparfumeerde wasverzachters.
Trigger- en verergerende factoren vermijden
- Houd je huis koel, vermijd tapijten en vloerkleden en zorg voor regelmatige ventilatie.
- Knip je nagels regelmatig en krab niet aan eczeemplekken om verdere beschadigingen en infecties te voorkomen.
Verbeter je levensstijl
- Stop eventueel met roken.
- Doe aan lichaamsbeweging waarbij u niet overmatig gaat zweten.
- Neem na elke sessie een lauwe douche en breng daarna een verzachtende crème aan.
- Breng bij koud, droog weer vaker verzachtende crèmes aan.
- Verander uw voedingspatroon niet zonder medisch advies, tenzij er een voedselallergeen is vastgesteld.
*Opmerking: Er wordt ook gebruikgemaakt van een activiteitsclassificatie met 7 niveaus, met name in de VS.
Huidverzorging
Gebruik van milde reinigingsmiddelen
Dep je huid droog
Vermijd synthetische of wollen stoffen
Advies om de factoren die eczeem verergeren te beperken
Lucht je huis goed door
Houd je nagels kort
Krab niet aan eczeemplekken
Veelvoorkomende oorzaken van verschillende soorten eczeem
Vermijd tabak
Neem na het sporten een lauwe douche
Breng een verzachtend middel aan
Verander uw eetpatroon niet zonder medisch advies
Veelgestelde vragen
Het is vaak moeilijk om atopische dermatitis volledig te genezen. Het doel van de behandeling van eczeem en atopische dermatitis is daarom om de symptomen tijdens de acute fasen onder controle te houden en het risico op nieuwe opflakkeringen zo veel mogelijk te beperken.
Gebruik regelmatig een verzachtende crème om de huid gehydrateerd en sterk te houden, leg koude kompressen aan, vermijd te hete baden en draag zachte katoenen kleding om irritatie te voorkomen. Raadpleeg indien nodig een arts.
Kies voor producten die speciaal zijn ontwikkeld voor de droge tot atopische huid. Dankzij het gebruik van geurvrije en hypoallergene ingrediënten zijn deze producten bijzonder goed verdraagbaar. Ze zijn ontworpen om het risico op irritatie tot een minimum te beperken en worden vaak aanbevolen voor de gevoelige huid of een huid die gevoelig is voor allergische reacties.
Seizoensgebonden veranderingen kunnen periodes zijn waarin atopische dermatitis opflakkert: de komst van allergenen, kou, hitte en vochtigheid...
Dit zijn momenten waarop u uw huidverzorgingsroutine extra nauwgezet moet volgen: vermijd te lange, hete baden, kies voor lichte katoenen kleding, lucht uw omgeving regelmatig en blijf uw huid goed hydrateren met een verzachtende crème.
De eerste stap is om je huisarts of kinderarts te raadplegen, die je vervolgens indien nodig naar een specialist kan doorverwijzen.
Bronvermeldingen
1. Wollenberg A e.a. Europese richtlijn (EuroGuiDerm) inzake atopisch eczeem – deel II: niet-systemische behandelingen en behandelingsaanbevelingen voor specifieke patiëntengroepen met atopisch eczeem. J Eur Acad Dermatol Venereol. november 2022;36(11):1904-1926.
2. Wollenberg A, Kinberger M, Arents B, Aszodi N, Barbarot S, Bieber T, et al. Europese richtlijn (EuroGuiDerm) inzake atopisch eczeem: Living update. J Eur Acad Dermatol Venereol [Internet]. 2025;39(9):1537–66. Beschikbaar op: http://dx.doi.org/10.1111/jdv.20639
3. Lebrun-Vignes B, Chosidow O. Dermocorticoïden. EMC. Elsevier Masson SAS, Parijs) Dermatologie, 98-900-A-10, 2011